Η γνώμη σας μετράει
Παρακαλώ ελάτε σε επαφή με τον διαχειριστή για την παραμετροποίηση αυτής της εφαρμογής. Εάν έχετε δικαιώματα διαχειριστή, ενημερώστε στις προτιμήσεις της εφαρμογής.
Εγγραφή σε Ενημερωτικό Δελτίο
*
Φόρμα

Suggestions

Your input is valuable to us. Please send us your suggestions.




Κοιλάδα - Θέση Ξεροπήγαδο



Τοπική Κοινότητα Κοιλάδας

Δημοτική Ενότητα Ελλησπόντου

 

Στη θέση Ξεροπήγαδο, στα βορειοδυτικά της τοπικής κοινότητας Κοιλάδας, σε σωστική ανασκαφή που προηγήθηκε της διάνοιξης της Εγνατίας οδού, αποκαλύφθηκε οργανωμένο νεκροταφείο της Εποχής του Χαλκού, ένα από τα ελάχιστα αυτής της περιόδου που ερευνήθηκαν συστηματικά και σε όλη τους την έκταση στο χώρο της Μακεδονίας. Το νεκροταφείο εκτεινόταν σε 1.500 τ.μ. Διατηρήθηκαν 214 τάφοι, που είχαν χρησιμοποιηθεί για την ταφή 222 ατόμων.

            Οι περισσότεροι τάφοι ήταν λιθοπερίκλειστοι, δηλαδή λάκκοι όπου εναπόθεταν το νεκρό και τον πλαισίωναν με πέτρες. Βρέθηκαν επίσης κιβωτιόσχημοι τάφοι με τα τοιχώματά τους επενδυμένα σε αρκετό ύψος με αδούλευτες πέτρες. Αρκετοί κιβωτιόσχημοι μικρών διαστάσεων, που προορίζονταν για παιδιά, είχαν διαμορφωθεί με πλακαρές πέτρες, κατακόρυφα τοποθετημένες. Μια επίσης συχνή πρακτική ήταν να τοποθετείται ο νεκρός μέσα σε μεγάλο αποθηκευτικό πίθο ή σε μικρότερο πιθοειδές αγγείο, αν επρόκειτο για παιδί, ή να καλύπτεται απλώς με κομμάτια πήλινων αγγείων. Βρέθηκαν, τέλος, απλοί λακκοειδείς τάφοι, που περιείχαν μόνο το νεκρό και τα αντικείμενα που τον συνόδευαν.

            Οι τάφοι είχαν καλυφθεί με χώμα ή με πέτρες. Στη δεύτερη περίπτωση σχηματιζόταν λιθοσωρός πάνω από την ταφή, ο οποίος ήταν ορατός και αποτελούσε το σήμα του τάφου. Υπάρχουν μάλιστα ενδείξεις ότι κάποιου είδους τελετουργίες λάμβαναν χώρα σε μια περιοχή του νεκροταφείου.

            Από την ανθρωπολογική μελέτη των σκελετών προέκυψε ότι στο νεκροταφείο είχαν ταφεί άτομα και των δύο φύλων, όλων των ηλικιών. Τα περισσότερα είχαν ενταφιαστεί σε συνεσταλμένη, «εμβρυακή», θέση στο πλάι. Διαπιστώθηκε μάλιστα ότι εναπόθεταν τους νεκρούς με συγκεκριμένο τρόπο, ανάλογα με το φύλο τους: οι άντρες θάβονταν συνεσταλμένοι στη δεξιά πλευρά τους και οι γυναίκες στην αριστερή. Μόνο για 12 νεκρούς εφαρμόστηκε η καύση και οι περισσότεροι ήταν ανήλικοι. Μετά την αποτέφρωση, συνέλλεγαν τα περισσότερα οστά από την πυρά και τα τοποθετούσαν μέσα σε αγγεία, σε μικρούς κιβωτιόσχημους, λακκοειδείς ή λιθοπερίκλειστους τάφους.

            Το νεκροταφείο δημιουργήθηκε από ένα οργανωμένο κοινωνικό σύνολο, το οποίο είχε θεσπίσει κανόνες για τη μεταχείριση των νεκρών, όπως αποδεικνύεται και από τον προσανατολισμό των τάφων. Οι περισσότεροι νεκροί είχαν ενταφιαστεί με το κεφάλι προς τα νότια ή προς τα νοτιοδυτικά. Σχεδόν όλοι οι τάφοι ήταν ατομικοί και ελάχιστοι περιείχαν δύο ή τρεις νεκρούς, ως επί το πλείστον νήπια και παιδιά. Αρκετοί όμως τάφοι ανοίχτηκαν πάνω ή πολύ κοντά σε αρχαιότερους, ίσως επειδή υπήρχε κάποια σχέση μεταξύ των νεκρών.

            Μέσα στους τάφους τοποθετούσαν συνήθως μικρά πήλινα αγγεία (κύπελλα, οινοχόες ή φιάλες) κοντά στο κεφάλι του νεκρού. Εργαλεία και κοσμήματα είχαν κατασκευαστεί από χρυσό, άργυρο, χαλκό, οστά ζώων, πηλό, λίθο και θαλάσσια όστρεα. Βρέθηκαν επίσης τρία ενώτια κατασκευασμένα από ένα πολύ σπάνιο κράμα αργύρου και χρυσού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ίνες λινού υφάσματος που διατηρήθηκαν σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση πάνω σε ένα χάλκινο εργαλείο. Ίσως προέρχονται από ένδυμα του νεκρού ή από ύφασμα με το οποίο είχε τυλιχτεί είτε ο νεκρός είτε το αντικείμενο που τον συνόδευε.

            Η ραδιοχρονολόγηση δειγμάτων οστών έδειξε ότι το νεκροταφείο χρησιμοποιήθηκε μεταξύ 2500 και 1850 π.Χ. περίπου, δηλαδή στις ύστερες φάσεις της Πρώιμης και στο μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Εποχής του Χαλκού, σε μια περίοδο ελάχιστα γνωστή στο δυτικομακεδονικό χώρο.

            Ο ίδιος χώρος ξαναχρησιμοποιήθηκε στα τέλη του 5ου και στις αρχές του 6ου αι. μ.Χ. Τότε χρονολογείται ένα κτίριο, πιθανώς αγροικία, οι τοίχοι του οποίου είχαν κατασκευαστεί με αργούς λίθους και λάσπη στο κάτω μέρος και με πλιθιά ψηλότερα. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν αποθηκευτικά αγγεία στη θέση τους και πολλά θραύσματα χρηστικής κεραμικής, σιδερένια εργαλεία, γυάλινα αγγεία και χάλκινα νομίσματα. Σ’ έναν από τους τοίχους είχε εντοιχιστεί ένα τμήμα μαρμάρινου ενεπίγραφου αναθηματικού αναγλύφου, που απεικονίζει τη θεά Άρτεμη.

            Στην ίδια περίοδο ανήκουν 16 τάφοι, οι μισοί από τους οποίους περιείχαν ταφές παιδιών. Ήταν απλοί λακκοειδείς, ατομικοί και αρκετοί είχαν συληθεί. Στους υπόλοιπους βρέθηκαν πήλινες οινοχόες, περιδέραια με ψήφους από γυαλί και ήλεκτρο, χάλκινο ψέλιο και ενώτια, σιδερένιες πόρπες και δύο θησαυροί 60 και 62 χάλκινων νομισμάτων του 5ου και των αρχών του 6ου αι. μ.Χ.

                                                                        Δρ Χριστίνα Ζιώτα