Η γνώμη σας μετράει
Παρακαλώ ελάτε σε επαφή με τον διαχειριστή για την παραμετροποίηση αυτής της εφαρμογής. Εάν έχετε δικαιώματα διαχειριστή, ενημερώστε στις προτιμήσεις της εφαρμογής.
Εγγραφή σε Ενημερωτικό Δελτίο
*
Φόρμα

Suggestions

Your input is valuable to us. Please send us your suggestions.




Κλείτος

  


Τοπική Κοινότητα Κλείτου

Δημοτική Ενότητα Ελλησπόντου

Η τοπική κοινότητα Νέου Κλείτου εγκαταστάθηκε πρόσφατα στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα. Περιλαμβάνεται στους οικισμούς που μετατοπίστηκαν, προκειμένου να επεκταθούν τα λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ. Αρχικά βρισκόταν στα βορειοανατολικά της Κοζάνης, στις παρυφές του εύφορου κάμπου, τον οποίο ως τη δεκαετία του ΄50 κάλυπτε το έλος Σαριγκιόλ (Κίτρινη Λίμνη).

Σε μικρή απόσταση από τον παλιό οικισμό του Κλείτου η αρχαιολογική έρευνα αποκάλυψε δύο γειτονικούς προϊστορικούς οικισμούς («Κλείτος 1» και «Κλείτος 2»), που καλύπτουν χρονολογικά την ύστερη 6η και την 5η χιλιετία π.Χ. (Νεότερη και Τελική Νεολιθική περίοδος). Επίσης, ήρθαν στο φως κατάλοιπα διαχρονικής χρήσης του χώρου, τόσο στη Μέση και Ύστερη Εποχή του Χαλκού όσο και στα ιστορικά χρόνια, συγκεκριμένα στην ελληνιστική, ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή περίοδο. Η σωστική ανασκαφή προηγήθηκε της επέκτασης του λιγνιτωρυχείου του Νότιου Πεδίου και χρηματοδοτήθηκε από τη ΔΕΗ. Είχε διεπιστημονικό χαρακτήρα και πρωτοφανή κλίμακα, με ελάχιστα μέχρι σήμερα προηγούμενα όχι μόνο στον ελληνικό αλλά και στον ευρύτερο βαλκανικό χώρο.

Ο οικισμός «Κλείτος 1» εκτείνεται σε 20 περίπου στρέμματα και χρονολογείται στην ύστερη 6η και στις αρχές της 5ης χιλιετίας π.Χ. Περιλαμβάνει τουλάχιστον 10 τετράπλευρα οικήματα, με εμβαδό ως 120 τ.μ., σε αραιή διάταξη. Είχαν κατασκευαστεί με ξύλινο σκελετό στερεωμένο σε πασσάλους και επενδυμένο με πηλό. Οι επιφάνειες των τοίχων ήταν επιχρισμένες και κάποια σημεία τους έφεραν αυλακωτό ή και γραπτό διάκοσμο με ποικίλα γραμμικά μοτίβα.

Μέσα στις κατοικίες υπήρχαν πηλόκτιστες κατασκευές για θέρμανση, φωτισμό, προετοιμασία της τροφής και αποθήκευση των αγαθών, δηλαδή εστίες, φούρνοι, «πλατφόρμες εργασίας», λάκκοι και μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία.

Ανάμεσα στα σπίτια και γύρω από τον οικοδομημένο χώρο βρέθηκαν μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία, απορριμματικοί λάκκοι και πολλές κατασκευές, μεμονωμένες ή σε μικρά σύνολα, τα οποία αντιπροσωπεύουν εργαστηριακές εγκαταστάσεις. Ερευνήθηκε επίσης ένας βαθύς λάκκος – πηγάδι, που περιείχε αγγεία κατάλληλα για την άντληση νερού και κομμάτια νωπού ξύλου, τα οποία μας δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για το φυσικό περιβάλλον της περιοχής κατά τη νεολιθική περίοδο.

Τον «Κλείτο 1» οριοθετούσαν τάφροι και ξύλινοι περίβολοι, η λειτουργία των οποίων ήταν πιθανότατα πρακτική, χωροταξική και συμβολική. Αν και κατασκευάστηκαν τμηματικά και σε διάφορες περιόδους, είναι σημαντικά χωροοργανωτικά στοιχεία, που προϋποθέτουν συλλογική μέριμνα και προσπάθεια αλλά και σταθερότητα κοινωνικών πρακτικών σε βάθος χρόνου.

Ο χώρος γύρω από τον οικιστικό πυρήνα και μέχρι τις περιμετρικές τάφρους ίσως προοριζόταν για περιορισμένης κλίμακας καλλιέργειες ή και σταβλισμό ζώων, για κάθε είδους συλλογικές εκδηλώσεις και σίγουρα για την ταφή ορισμένων μελών της κοινότητας. Αποκαλύφθηκαν 16 ταφές, ενταφιασμοί και μία καύση, ανάμεσα στα σπίτια και στην περιφέρεια του οικισμού.

Ο οικισμός «Κλείτος 2» απέχει λιγότερο από 100 μ., εκτείνεται σε 2,5 μόλις στρέμματα και κατοικήθηκε στη διάρκεια της 5ης χιλιετίας π.Χ. Ερευνήθηκαν 4 οικήματα, κατασκευασμένα με τεχνικές δόμησης όμοιες με αυτές που εφαρμόστηκαν στον «Κλείτο 1», αλλά με μικρότερες κατά κανόνα διαστάσεις.

Το οίκημα 3 είχε εμβαδό 55 τ.μ., καταστράφηκε από φωτιά και διατηρήθηκε σε ασυνήθιστα καλή κατάσταση. Η στέγη του ήταν κατασκευασμένη με καλάμια καλυμμένα με πηλό και το εσωτερικό του ήταν χωρισμένο με πηλόκτιστους τοίχους σε τρεις άνισους χώρους. Στο πήλινο δάπεδο του κεντρικού χώρου διατηρήθηκε φούρνος, «θρανίο» ή πάγκος εργασίας, χρηστικά αγγεία και σκεύη και ένας μεγάλος σπασμένος πίθος, ο οποίος φαίνεται ότι περιείχε μεγάλη ποσότητα αποθηκευμένων προϊόντων. Από τους απανθρακωμένους σπόρους που βρέθηκαν σκορπισμένοι στο δάπεδο αναγνωρίστηκε σιτάρι, κριθάρι και λαθούρι.

Κάτω από τα δάπεδα των σπιτιών, ανάμεσα στα σπίτια και γύρω από τον οικισμό αποκαλύφθηκαν 14 ταφές, οι περισσότερες από τις οποίες ήταν αγγεία θαμμένα στο χώμα, με τα καμένα οστά των νεκρών στο εσωτερικό τους.

Από τους δύο οικισμούς προέρχονται τεράστιες ποσότητες νεολιθικής κεραμικής και εργαλείων (λίθινων, οστέινων και πήλινων), που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσπορισμό και την κατεργασία των πρώτων υλών για κάθε είδους αρχιτεκτονικές κατασκευές, για την αγροτική καλλιέργεια και την επεξεργασία των προϊόντων της, για την υφαντική, το κυνήγι, την κατεργασία δερμάτων κ.ά. Βρέθηκαν επίσης πολλά ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα ειδώλια και κοσμήματα κατασκευασμένα από διάφορες πέτρες, οστά ζώων ή πηλό. Μέσω οργανωμένων δικτύων ανταλλαγών έφταναν στον οικισμό κοσμήματα από θαλάσσια όστρεα αλλά και πρώτες ύλες για την κατασκευή εργαλείων κι άλλων αντικειμένων. Σπανιότερες είναι οι πήλινες σφραγίδες που φέρουν εγχάρακτα γραμμικά μοτίβα και τα μικρά πήλινα ομοιώματα σπιτιών ή εξαρτημάτων οικοσκευής, ενώ μοναδικά ευρήματα είναι μια οστέινη φλογέρα, ένα ανθρωπόμορφο ειδώλιο από θαλάσσιο όστρεο του είδους Spondylusgaederopusκαι μια οστέινη χτένα, η οποία μάλιστα είχε σπάσει και την είχαν αποκαταστήσει με χάλκινα καρφιά.

Από τη χρήση του ίδιου χώρου στην Εποχή του Χαλκού, από τα τέλη της 3ης ως τα τέλη της 2ης χιλιετίας π.Χ., διατηρήθηκαν μόνο κινητά ευρήματα. Τα περισσότερα βρέθηκαν μέσα σε μια τάφρο και σε λάκκους - αποθέτες.

Τα σημαντικότερα κατάλοιπα ιστορικών χρόνων είναι ένα μεγάλο λιθόκτιστο κτίριο αβέβαιου προορισμού, καθώς διατηρήθηκε μόνο η θεμελίωσή του, και ένα σύνολο 45 υστερορωμαϊκών τάφων.

                                                            Δρ Χριστίνα Ζιώτα