Η γνώμη σας μετράει
Παρακαλώ ελάτε σε επαφή με τον διαχειριστή για την παραμετροποίηση αυτής της εφαρμογής. Εάν έχετε δικαιώματα διαχειριστή, ενημερώστε στις προτιμήσεις της εφαρμογής.
Εγγραφή σε Ενημερωτικό Δελτίο
*
Φόρμα

Suggestions

Your input is valuable to us. Please send us your suggestions.




Αλιάκμονας - Τεχνητή λίμνη Πολυφύτου

Η αρχαιολογική έρευνα στην κοιλάδα του μέσου ρου του Αλιάκμονα –
περιοχή τεχνητής λίμνης Πολυφύτου

            Η αρχαιολογική έρευνα στην κοιλάδα του μέσου ρου του Αλιάκμονα επικεντρώνεται στην (πρώην) παραποτάμια ζώνη, από την Αιανή έως και το Βελβεντό, περιοχή που από το 1974 και εξής καλύπτεται από τα νερά της τεχνητής λίμνης Πολυφύτου. Η διάβρωση του χώρου από τα νερά της λίμνης είχε ως αποτέλεσμα τη διάλυση μεγάλου αριθμού άγνωστων μέχρι τότε αρχαιολογικών χώρων, καταγράφοντας μια από τις μεγαλύτερες πολιτισμικές καταστροφές, σε πανελλαδική τουλάχιστον κλίμακα.


Από το 1985 και εξής, η αρμόδια για την περιοχή Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, έθεσε σε εφαρμογή ένα εκτεταμένο, αλλά με πενιχρές οικονομικές δυνατότητες σωστικό πρόγραμμα, που είναι σε εξέλιξη, με σκοπό να περισωθεί ό,τι είναι δυνατόν από τις αρχαιότητες του παραποτάμιου χώρου και τα στοιχεία που συνέθεταν τον πολιτισμό του. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εντοπισμό των αρχαιολογικών χώρων και ανασκαφική έρευνα στους άμεσα πληττόμενους.

Από την έως τώρα επιφανειακή έρευνα είναι γνωστές 216 θέσεις, οικισμοί και νεκροταφεία. Οι  112 από αυτές βρίσκονται στις όχθες της τεχνητής λίμνης Πολυφύτου και πλήττονται σε ποικίλο βαθμό από τα νερά της λίμνης. Στην προϊστορική εποχή (7η-2η π.Χ. χιλιετία) ανήκουν 158 θέσεις και στους ιστορικούς χρόνους (1η π.Χ. χιλιετία έως και την εποχή της τουρκοκρατίας) 134, από τις οποίες οι 75 εντάσσονται στην αρχαϊκή, κλασική, ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή και οι 59 στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή.

Τα ευρήματα που ήρθαν στο φως μαρτυρούν την ανάπτυξη ενός αρχαιότατου και διαχρονικού πολιτισμού, με κύριο άξονα τον παραποτάμιο χώρο. Διαπιστώνεται πυκνή κατοίκηση της περιοχής ήδη από την αρχαιότερη νεολιθική, από το 6.500 π.Χ. περίπου, και καθ’ όλη τη διάρκεια των προϊστορικών και ιστορικών χρόνων, ενώ πρόσφατα ευρήματα, από την περιοχή Αιανής, ανάγουν την ανθρώπινη παρουσία στην παλαιολιθική εποχή.

Οι θέσεις που επιλέγονται για κατοίκηση διαφέρουν από περίοδο σε περίοδο, με μικρή, μεγαλύτερη ή παντελή απουσία χωροταξικής σύμπτωσης μεταξύ τους, υποδηλώνοντας διαφοροποιήσεις στα κριτήρια της εκάστοτε επιλογής. Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής ενός οικισμού δεν υπερβαίνει τη χιλιετία, ενώ πολλοί περισσότεροι είναι αυτοί που κατοικούνται για 300-500 χρόνια. Η διαχρονική κατοίκηση ορισμένων θέσεων, ιδιαίτερα πάνω σε φυσικά περάσματα, υποδηλώνει την ιδιαίτερη σημασία τους για τους κατοίκους της περιοχής και ανάγει τους αντίστοιχους οικισμούς σε σημαντικούς.  

Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της νεολιθικής εποχής και των αρχών της εποχής χαλκού  βεβαιώνουν την κατασκευή μικρών κυρίως πασσαλόπηκτων κτισμάτων, ενώ για τη νεολιθική υπάρχουν ενδείξεις και για διώροφα κτίρια. Αλλαγή στις αρχιτεκτονικές μορφές και στα υλικά δόμησης παρατηρείται από τις αρχές της 2ης π.Χ. χιλιετίας, από τη μέση εποχή χαλκού, περίοδος κατά την οποία αρχίζουν να κατασκευάζονται μεγάλα, επιμήκη οικήματα, με ή χωρίς εσωτερικές διαιρέσεις, με προστώο και λιθόκτιστα θεμέλια, ενώ αξιοσημείωτοι είναι και οι μεγάλοι πιθεώνες της πρώιμης εποχής σιδήρου, που εμφανίζονται σε κεντρικούς οικισμούς. Τον κανόνα για τους ιστορικούς χρόνους, αποτελούν τα μεγάλα λιθόκτιστα κτίσματα, κάποια από τα οποία, της ελληνιστικής εποχής, παραπέμπουν σε ιερά.

Τα ταφικά ευρήματα υποδηλώνουν διαφοροποιήσεις στις ταφικές πρακτικές και στην περί θανάτου ιδεολογία, όχι μόνο ανάμεσα στις διάφορες εποχές αλλά και μεταξύ σύγχρονων οικισμών. Οργανωμένα νεκροταφεία εμφανίζονται γύρω στο 2000 π.Χ., ενώ τα μέχρι τότε ευρήματα περιλαμβάνουν μεμονωμένες ταφές εντός οικισμών αλλά και ενδείξεις για μεταχείριση των νεκρών με τρόπο μη ανιχνεύσιμο αρχαιολογικά. Τη μακροβιότερη ταφική πρακτική αποτελεί ο ενταφιασμός, που κατά την προϊστορική εποχή γίνεται σε συνεσταλμένη στάση, ενώ η καύση είναι γνωστή ήδη από τη νεολιθική εποχή και εφαρμόζεται παράλληλα. Αξιοσημείωτη είναι η τυπολογική ποικιλία των τάφων, ίδιων ή διαφορετικών νεκροταφείων.

                        Αρετή Χονδρογιάννη – Μετόκη, Δρ. Αρχαιολόγος, Λ΄ ΕΠΚΑ