Η γνώμη σας μετράει
Παρακαλώ ελάτε σε επαφή με τον διαχειριστή για την παραμετροποίηση αυτής της εφαρμογής. Εάν έχετε δικαιώματα διαχειριστή, ενημερώστε στις προτιμήσεις της εφαρμογής.
Εγγραφή σε Ενημερωτικό Δελτίο
*
Φόρμα

Suggestions

Your input is valuable to us. Please send us your suggestions.




Δρέπανο - Αγ. Ελευθέριος
Τοπική Κοινότητα Δρεπάνου
Δημοτική Ενότητα Ελλησπόντου
Θέση: Άγιος Ελευθέριος
 

Πρόκειται για σημαντικό οικισμό των ελληνιστικών χρόνων, που ιδρύθηκε σε ψηλό, οχυρό λόφο. Κατά τον ανασκαφέα της θέσης, Φ. Πέτσα, «το ύψωμα ... δεσπόζει του οροπεδίου της Κοζάνης ... ελέγχει τας παρά το Δρέπανον διόδους από του οροπεδίου της Ελιμείας προς Βορειοανατολάς και από των πεδιάδων της Εορδαίας προς Νότον, προς Σέρβια. Είναι πράγματι κλεις των διαβάσεων τούτων όσον και καταφύγιον εν ώρα κινδύνου, διότι και αέναος πηγή ύδατος υπάρχει υπό τους βράχους, οι οποίοι ως στεφάνη περιβάλλουν την κορυφήν του υψώματος…» Κατά τους ελληνιστικούς χρόνους «το ύψωμα οχυρώθη δια τείχους και απέκτησεν Ιερόν ή και Ιερά επί της κορυφής».

Το κορυφαίο πλάτωμα και η ανατολική πλαγιά του κατοικήθηκαν επίσης και κατά τη νεότερη / τελική νεολιθική περίοδο (5500-4000 π.Χ.) και την ύστερη εποχή χαλκού (1600-1100 π.Χ.), ενώ δύο ακόμα  μικρότεροι οικισμοί, της πρώιμης εποχής χαλκού (3000-2000 π.Χ.) και της ύστερης εποχής χαλκού ή πρώιμης εποχής σιδήρου (1100-700π.Χ.), εντοπίστηκαν το 2004, κατά τη διάρκεια επιφανειακής έρευνας που πραγματοποίησε η Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στην περιφέρεια του λόφου. Ο λόφος σήμερα είναι δενδροφυτεμένος, ενώ στο κορυφαίο πλάτωμά του υπάρχει ναός του Αγίου Ελευθερίου.

Μέχρι το 1934, από τη θέση ήταν γνωστό μόνο ένα αναθηματικό ανάγλυφο, το οποίο είχε παραδοθεί στον Έφορο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης και δημιουργό της Αρχ/κής Συλλογής της πόλης, Ν. Δελιαλή. Ο αρχαιολόγος Χ. Ι. Μακαρόνας, που το κατέγραψε, πληροφορείται την ύπαρξη ερειπίων αρχαίου τείχους στο λόφο και δηλώνει ότι και ο ίδιος είχε παρατηρήσει «άφθονα όστρακα, λαξεύματα επί βράχων, ερείπια τοίχων και άλλα τεκμήρια αξιόλογου οικισμού.»

Το 1964, κατά τη διάνοιξη οδού προς την κορυφή του λόφου του Αγίου Ελευθερίου, περισυλλέχθηκαν και μεταφέρθηκαν στην Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης διάφορα αντικείμενα, ενώ το 1965 ο Έφορος Αρχαιοτήτων «Δυτικής Μακεδονίας» Φ. Μ. Πέτσας πραγματοποιεί στον οικισμό περισυλλογή επιφανειακού υλικού και ανασκαφική έρευνα μικρής έκτασης και σωστικού χαρακτήρα.

Συγκεκριμένα, ερευνήθηκαν ανασκαφικά οι εκσκαφές για διεύρυνση ή διάνοιξη οδών πάνω στο λόφο και για ισοπέδωση της κορυφής του. Η ανασκαφή έγινε σε τρία σημεία - τομείς. Ήρθαν στο φως λείψανα κτισμάτων – κατοικιών των ελληνιστικών χρόνων, κεραμική (όστρακα και αγγεία) και διάφορα άλλα ευρήματα της περιόδου, αγνύθες, σφονδύλια, πήλινα ειδώλια και άλλα. Από τον οικισμό προέρχονται επίσης πολλά αναθηματικά ανάγλυφα, τμήματα μαρμάρινων αγαλμάτων, πήλινος λουτήρας, κεραμική και μεταλλικά αντικείμενα. Τα λίγα προϊστορικά όστρακα και εργαλεία, ευρήματα που συγκεντρώθηκαν, ανάγουν την κατοίκηση του χώρου στους νεολιθικούς χρόνους. Επιφανειακά παρατηρήθηκε η ύπαρξη τείχους που περιβάλλει την ακρόπολη και περισυλλέχθηκαν ευρήματα των ελληνιστικών και προϊστορικών χρόνων.

Η αρχαιολόγος κ. Γ. Καραμήτρου - Μεντεσίδη, εντάσσει τον οικισμό στην κατηγορία αυτών «που αναπτύσσονται στα κορυφαία ή στα επάλληλα πλατώματα μεγάλων λόφων», στους οποίους εντοπίζονται τείχη αλλά και αναλημματικοί τοίχοι. Εκτιμά ότι θα πρέπει να αποσυνδεθεί από τις αρχαιότητες της πόλης της Κοζάνης, λόγω της μεγάλης απόστασής τους από αυτήν, και ότι η αντίστοιχη αρχαία πόλη θα πρέπει να αναζητηθεί στο χώρο που καταλαμβάνει η σύγχρονη ή στις παρυφές της.

                                      Αρετή Χονδρογιάννη – Μετόκη, Δρ. Αρχαιολόγος, Λ΄ ΕΠΚΑ